spot_img

การประเมินความเสี่ยง และ การชี้บ่งอันตรายมีกี่วิธีตามกรมโรงงานอุตสาหกรรม

risk assessment

เมื่อพูดถึงการชี้บ่งอันตราย หลายๆ คน คงนึกไปถึงการประเมินความเสี่ยงด้วย แต่จริงๆแล้ว การชี้บ่งอันตราย ยังไม่ใช่การประเมินความเสี่ยง แต่เป็นเทคนิคที่เราเลือกมา เพื่อทำการชี้บ่งอันตรายในสถานประกอบกิจการของเรา เพื่อที่จะนำผลการชี้บ่งอันตรายนั้น ไปประเมินความเสี่ยงต่อ ซึ่งก่อนเราจะมาดูเทคนิคการชี้บ่งอันตรายแต่ละวิธี เรามารู้ถึงความหมายของคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกันก่อน

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง

การชี้บ่งอันตราย (Hazard Identification) หมายถึง การแจกแจงอันตรายที่มีและที่แอบแฝงอยู่ในทุกงาน ทุกจุดทำงาน ทุกกิจกรรม ทุกขั้นตอนงาน ตลอดจนวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องจักรและสภาพแวดล้อมในการทำงา

ความเสี่ยง (Risk) หมายถึง ความน่าจะเป็น (Probability) ของการเจ็บป่วย บาดเจ็บหรือสูญเสียอันเนื่องจากอุบัติเหตุจากการทำงานในสถานประกอบกิจการ

การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment) หมายถึง การะบวนการวิเคราะห์ถึงปัจจัยต่างๆ ที่อาจเป็นเหตุทำให้อันตรายที่มีและที่แอบแฝงอยู่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุ การเจ็บป่วย โรคจากการทำงาน หรืออุบัติภัยร้ายแรง โดยพิจารณาถึงโอกาสที่จะเกิดและความรุนแรงของอันตรายเหล่านั้น

การชี้บ่งอันตรายมีกี่วิธี อะไรบ้าง

ระเบียบกรมโรงงานอุตสาหกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์การชี้บ่งอันตราย การประเมินความเสี่ยง และการจัดทำแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยง พ.ศ. 2543 ได้กล่าวถึงวิธีการชี้บ่งอันตรายเอาไว้ 6 วิธี ซึ่งผู้ประกอบกิจการสามารถเลือกใช้วิธีที่เหมาะสมกับสถานประกอบกิจการของตนได้ ซึ่งสามารถเลือกใช้ได้มากกว่าหนึ่งวิธี โดยแต่ละวิธีมีรายละเอียดคร่าวๆ ดังนี้

  1. Checklist

เป็นวิธีที่ใช้ในการชี้บ่งอันตรายโดยการนำแบบทดสอบไปใช้ในการตรวจสอบการดำเนินงานของโรงงานเพื่อค้นหาอันตรายตามแบบตรวจสอบที่เรากำหนดขึ้นมาซึ่งหัวข้อการตรวจสอบอ้างอิงตามการปฎิบัติตามมาตรฐานการออกแบบมาตรฐานการปฎิบัติงานหรือกฎหมายเพื่อนำผลการตรวจสอบมาชี้บ่งอันตราย

  1. What If Analysis 

เป็นกระบวนการในการศึกษาวิเคราะห์และทบทวนเพื่อชี้บ่งอันตรายในการดำเนินงานต่างๆในโรงงานอุตสาหกรรมโดยใช้คำถามจะเกิดอะไรขึ้น……..ถ้า………(What If) และหาคำตอบในคำถามเหล่านั้นเพื่อชี้บ่งอันตรายที่อาจเกิดขึ้นในการดำเนินงานในโรงงาน

  1. Hazard and Operability (HAZOP) 

เป็นเทคนิคการศึกษาวิเคราะห์และทบทวนเพื่อชี้บ่งอันตรายและค้นหาปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการดำเนินงานในโรงงานโดยการวิเคราะห์หาอันตรายและปัญหาของระบบต่างๆซึ่งอาจจะเกิดจากความไม่สมบูรณ์ในการออกแบบที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจด้วยการตั้งคำถามที่สมมุติสถานการณ์ของการผลิตในภาวะต่างๆโดยการใช้ HAZOP Guide Words มาประกอบกับปัจจัยการผลิตที่ได้ออกแบบไว้หรือความบกพร่องและความผิดปกติในการทำงานเช่นอัตราการไหลอุณหภูมิความดันเป็นต้นเพื่อนำมาชี้บ่งอันตรายหรือค้นหาปัญหาในกระบวนการผลิตซึ่งอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงได้

  1. Fault Tree Analysis 

เป็นเทคนิคการวิเคราะห์อันตรายที่เน้นถึงอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นหรือคาดว่าจะเกิดขึ้นเพื่อนำไปวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดเหตุซึ่งเป็นเทคนิคในการคิดย้อนกลับที่อาศัยหลักการทางตรรกวิทยาในการใช้หลักการเหตุและผลเพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุหรือภัยร้ายแรงโดยเริ่มวิเคราะห์จากอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นหรือคาดว่าจะเกิดขึ้นเพื่อพิจารณาหาเหตุการณ์แรกที่เกิดขึ้นก่อนแล้วนำมาแจกแจงขั้นตอนการเกิดเหตุการณ์แรกว่ามาจากเหตุการณ์ย่อยอะไรได้บ้าง และเหตุการณ์ย่อยเหล่านั้นเกิดขึ้นได้อย่างไรการสิ้นสุดการวิเคราะห์เมื่อพบว่าสาเหตุของการเกิดเหตุการณ์ย่อยเป็นผลเนื่องจากความบกพร่องของเครื่องจักรอุปกรณ์หรือความผิดพลาดจากการปฎิบัติงาน

  1. Failure Modes and Effects Analysis (FMEA) 

เป็นเทคนิคการชี้บ่งอันตรายที่ใช้การวิเคราะห์ในรูปแบบความล้มเหลวและผลที่เกิดขึ้นซึ่งเป็นการตรวจสอบชิ้นส่วนเครื่องจักรอุปกรณ์ในแต่ละส่วนของระบบแล้วนำมาวิเคราะห์หาผลที่จะเกิดขึ้นเมื่อเกิดความล้มเหลวของเครื่องจักรอุปกรณ์

  1. Event Tree Analysis 

เป็นเทคนิคการชี้บ่งอันตรายเพื่อวิเคราะห์และประเมินหาผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อเนื่องเมื่อเกิดเหตุการณ์แรกขึ้น (Initiating Event) ซึ่งเป็นการคิดเพื่อคาดการณ์ล่วงหน้าเพื่อวิเคราะห์หาผลสืบเนื่องที่จะเกิดขึ้นเมื่อเครื่องจากอุปกรณ์เสียหายหรือคนทำงานผิดพลาดเพื่อให้ทราบสาเหตุว่าเกิดขึ้นได้อย่างไรและมีโอกาสที่จะเกิดมากน้อยเพียงใดรวมทั้งเป็นการตรวจสอบว่าระบบความปลอดภัยที่มีอยู่มีปัญหาหรือไม่

การเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตราย

ในการเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตราย มีการจำแนกในหลายลักษณะด้วยกัน ดังต่อไปนี้

  • จำแนกตามระบบอุปกรณ์
  • จำแนกตามช่วงเวลาการประกอบกิจการ 
  • จำแนกตามประสิทธิภาพของเทคนิค

ตารางที่ 1 การเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตรายแยกตามระบบอุปกรณ์

ตาราง เทคนิคการชี้บ่งอันตราย

ส่วนการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Fault Tree analysis และ Event Tree Analysis สามารถใช้ได้กับอุปกรณ์ทุกชนิดและกิจกรรมทุกประเภท โดยเทคนิค Fault Tree analysis บ่งชี้อันตรายที่เน้นถึงอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นหรือคาดว่าจะเกิดขึ้นเพื่อนำไปวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิด ส่วนเทคนิค Event Tree Analysis จะใช้จุดเริ่มต้นของเหตุการณ์ที่สนใจมาวิเคราะห์ว่าเหตุการณ์จะพัฒนาต่อไปอย่างไรโดยพิจารณาจากมาตรการป้องกันและควบคุมที่มีอยู่ว่าสำเร็จหรือล้มเหลวอันจะนำไปสู่อุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงได้หรือไม่

ซึ่งทั้ง 2 เทคนิคเหมาะสมมากที่สุดสำหรับหน่วยการผลิตหรือกิจกรรมเป็นระบบ / หน่วยการผลิตต่างๆเช่นหน่วยทำปฏิกิริยาหน่วยผลิตไอน้ำหน่วยผลิตไฟฟ้าระบบน้ำหล่อเย็นเป็นต้นซึ่งในแต่ละหน่วยงานการผลิต / ระบบการผลิตจะมีอุปกรณ์ในการผลิตอุปกรณ์ในการแจ้งเตือนเหตุการณ์ผิดปกติและถ้าขาดอุปกรณ์ดังกล่าวแล้วไม่แนะนำให้ใช้เทคนิค FTA และ ETA

ตารางที่ 2 การเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตรายจำแนกตามช่วงเวลาการประกอบกิจการ

ตาราง 2 เทคนิคการชี้บ่งอันตราย

ตารางที่ 3 การเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตรายตามประสิทธิภาพของเทคนิค

ตาราง 3 เทคนิคการชี้บ่งอันตราย

จากเทคนิคการชี้บ่งอันตราย 6 วิธี ที่กล่าวไปข้างต้น เมื่อเราทำการชี้บ่งอันตรายเสร็จเรียบร้อยแล้ว ก็ให้นำผลการชี้บ่งอันตรายมาประเมินความเสี่ยง เพื่อจัดลำดับความเสี่ยงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นลงในแบบการชี้บ่งอันตรายและการประเมินความเสี่ยง ซึ่งตารางการชี้บ่งอันตรายแต่ละวิธีจะมีหัวข้อที่แตกต่างกันออกไป ตามลักษณะวิธีการชี้บ่งตามประเภทนั้นๆ แต่จะเหมือนกันในส่วนของการประเมินความเสี่ยง คือ มีช่องของโอกาส ความรุนแรง ผลลัพธ์ และระดับความเสี่ยง หรืออาจใช้วิธีการชี้บ่งอันตรายอื่นที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมเห็นชอบ เช่น การชี้บ่งอันตรายตามแนวทางในมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย เป็นต้น 

เมื่อได้ระดับความเสี่ยงออกมาแล้ว ให้นำไปจัดทำแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยงตามระดับความเสี่ยงที่เราประเมินได้ ซึ่งในการประเมินความเสี่ยง นิยมใช้หลักเกณฑ์ตามระเบียบกรมโรงงานอุตสาหกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์การชี้บ่งอันตราย การประเมินความเสี่ยง และการจัดทำแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยง พ.ศ. 2543 หรืออาจใช้วิธีการอื่นที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมเห็นชอบก็ได้

สรุป 

ในการเลือกใช้เทคนิคการชี้บ่งอันตราย ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับประเภทของสถานประกอบกิจการ ว่าควรใช้วิธีใด เพื่อให้ได้อันตรายที่แท้จริงออกมา และนำไปประเมินความเสี่ยงต่อ หลังจากนั้นนำผลการประเมินความเสี่ยงมาจัดทำแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยง

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์ :
* ทุกเนื้อหา และ ภาพประกอบของ Jorportoday ไม่มีการสงวนลิขสิทธิ์แต่อย่างใด สามารถนำไปเผยแพร่ได้เพื่อประโยชน์สาธารณะ ไม่ใช่เชิงพาณิชย์

** กรณีมีการคัดลอกบทความของเราไปส่วนใดส่วนหนึ่ง โปรดติดลิงค์กลับมาที่หน้านี้เพื่อให้เครดิตกับเรา

Similar Articles

FACEBOOK

UPDATE

ทัก inbox Facebook
no smoking sign
แจกฟรี!! ตัวอย่าง ป้ายห้ามสูบบุหรี่ ใครต้องการโหลดภาพแบบคมชัด ปลิ๊นภาพใหญ่ไม่แตก กด like กด share กดติดตาม แล้วส่งหลักฐานมาที่ inbox facebook ได้เลยนะ
Ergonomics of vision
Ergonomics of vision. Turns of the head, pupils, optimal viewing angles. Correct display distance. Dashboard planning car plane.

Most Popular

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า